“Chengdu Aircraft Corporation”a aid edilən J-36 quyruqsuz dizayna, modifikasiya edilmiş delta qanadına, stels xüsusiyyətinə və yüksək hündürlükdə performansı yaxşılaşdırmağa yönəlmiş üç mühərrikə malikdir.

Müdafiə eksperti Bill Svitmenın sözlərinə görə, J-36 təxminən 23 metr uzunluğu və 19 metr qanad genişliyi ilə Çinin ən böyük döyüş təyyarəsi kimi əhəmiyyətli texnoloji sıçrayışı təmsil edir.

Təyyarənin 7,6 metr uzunluğunda əsas silah bölməsi və iki yan bölməsi var ki, bu da təyyarənin yükgötürmə qabiliyyətini artırır.

“Shenyang Aircraft Corporation” stels imkanlarını artıran quyruqsuz dizayna malik iki mühərrikli J-50 təyyarəsini hazırlayıb.

Hesabatlar göstərir ki, o, PL-17 “hava-hava” raketləri və YJ-12 gəmi əleyhinə raketləri də daxil olmaqla, qabaqcıl silahlar daşıya bilər və 2200 kilometr döyüş radiusuna malikdir.

Onun maksimal sürəti “Mach 2”ə çatır və maksimum uçuş çəkisi 40 ton olaraq qiymətləndirilir. Bu dizaynlar aşağı radara görünmə sahəsini və çoxyönlü döyüş tətbiqlərini vurğulayır.

“Altıncı nəsil qırıcılar” adlandırılsalar da, ekspertlər bu terminin J-36 və J-50-yə çox geniş tətbiq olunduğu barədə xəbərdarlıq edirlər.

Əsl altıncı nəsil qırıcılar yönləndirilmiş enerji silahları, quraşdırılmış sensorlara malik “ağıllı örtüklər” və avtonom imkanlar kimi qabaqcıl xüsusiyyətləri birləşdirir.

Çinin yeni təyyarələri bu tərifə tam cavab verməsə də, onlar ölkənin unikal hərbi prioritetlərini, o cümlədən radioelektron mübarizə, şəbəkə və Süni Zəkaya (SZ) əsaslanan əməliyyatları əks etdirir.

Çinin irəliləyişləri ABŞ-nin hava üstünlüyünə birbaşa meydan oxuyur. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri hazırda büdcə məhdudiyyətləri və inkişaf edən təhdidlər səbəbindən Yeni Nəsil Hava Hakimiyyəti (NGAD) proqramını yenidən qiymətləndirir.

NGAD-ın hər bir təyyarə üçün 250 milyon dollar dəyərində qiymətləndirilməsi ilə Birləşmiş Ştatlar F-35 kimi mövcud platformaları yeni texnologiyalarla birləşdirməyə çalışa bilər. Bu, SZ və kvant hesablamalarından istifadə edən daha geniş “ağıllı” döyüş hədəfləri ilə uzlaşan Çinin müasir yanaşması ilə kəskin ziddiyyət təşkil edir.

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin 2024-cü il Çin Hərbi Gücü Hesabatı bu hadisələrin Çinin Birinci Ada Zənciri daxilində və ondan kənarda güc layihələndirmə qabiliyyətini necə artırdığını vurğulayır. Çinin yerli texnologiyalara və şəbəkə mərkəzli əməliyyatlara diqqət yetirməsi ABŞ və müttəfiqlərinin Cənubi Çin dənizi və Tayvan boğazı kimi mübahisəli ərazilərdə müdafiə strategiyaları üçün ciddi problem yaradır.

Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, Çinin hava qüvvələrini sürətlə modernləşdirməsi Hind-Sakit okean regionunda sabitliyi poza bilər.

Svitmen strateji nəticələri vurğulayıb: “Bu inkişaflar Çinin ABŞ və müttəfiqlərinin hava imkanlarına bərabər olmaq, hətta onları aşmaq əzmini əks etdirir”.

Bu hadisələr qonşu dövlətlərin müdafiə planlamasını çətinləşdirərək, regional güc dinamikasını dəyişdirir.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az